بررسی تطبیقی جایگاه اختلاف قرائات در دیدگاه‌های تفسیری طبرسی و زمخشری

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد علوم قرآن و تفسیر ، دانشگاه قم

2 استاد یار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم

3 استاد تمام، گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

چکیده

از جمله مسائلی که از سده نخست هجری، مورد توجه مفسران بوده و سبب پیدایش آراء و نظریاتی گردیده، اختلاف قرائات قرآن کریم است، مسلما یکی از پیش‌نیازهای تفسیر صحیح قرآن کریم، آگاهی بر قرائت نقل شده از سوی پیامبر اسلام (ص) است که در آن می­بایست ملاک­هایی نظیر صحت سند، موافقت با قواعد عربی و مطابقت با رسم مصحف معیار مد نظر قرارگیرد. از جمله تفاسیر مهم جهان اسلام: «الکشاف عن حقائق التنزیل» تألیف محمود بن عمر زمخشری (م 538 ق) از علمای اهل سنت و «جوامع‌الجامع» تألیف فضل بن حسن طبرسی (م 548 ق) از علمای شیعه است که هر دو تفسیر با رویکرد ادبی نوشته شده است، و هر دو مفسر در برداشت­های تفسیری توجه جدی به قرائت و قرائت­های مختلف داشته­اند. این مقاله که با روش توصیفی- تحلیلی نگارش یافته، در صدد پاسخ به این پرسش است که در برداشت­های تفسیری این دو مفسر چگونه و به چه اندازه­ای این اختلاف قرائت­ها اثرگذار بوده­اند و کدام­یک از آنان قرائت صحیح را برگزیده است؟ برای پاسخ به این پرسش، بعد از تعریف علم قرائت و موضوع و بیان فایده آن، ضوابط و معیارهای پذیرش قرائات و تأثیر اختلاف قرائت در برداشت‌های تفسیری آنان از دیدگاه این دو مفسر مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق، حکایت از آن دارد که زمخشری در برداشت­های تفسیری، توجه جدی و عمیقی به قرائت حفص از عاصم داشته، در حالی که طبرسی چنین اهتمامی به این قرائت نداشته است و در نتیجه، بسیاری از برداشت­های آنان کاملا متفاوت می باشد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A comparative study of the position of differences in readings in Tabarsi''''s and Zamakhshari''''s interpretative views

نویسندگان [English]

  • Abdulah Esfandyari 1
  • Ali Asghar Shuai 2
  • Mehdi Akbarnejad 3
1 Master's degree in Qur'anic Sciences and Tafsir, University of Qom
2 Associate Professor of Qom University of Quranic Sciences and Education
3 Full Professor, Department of Qur'anic and Hadith Sciences, Ilam University
چکیده [English]

One of the issues of concern to commentators, which has led to the emergence of opinions and theories, is the difference in readings. Certainly, one of the prerequisites for the correct interpretation of the Holy Qur''an is the knowledge of the correct reading narrated by the Prophet of Islam (PBUH), which includes criteria such as the authenticity of the document. Agreeing with the Arabic rules and conforming to the custom of the Mushaf is considered as a criterion. Among the important commentaries of the Islamic world: "Al-Kashf on the facts of the descent" written by Mahmoud bin Umar Zamakhshari (AD 538 AH) among the Sunni scholars and "Jawama'' al-Jama" written by Fazl bin Hassan Tabarsi (AD 548 AD) among the Shia scholars, both commentaries with Literary approach, in their interpretative findings, they have paid serious attention to different readings. This article, with descriptive-analytical method, aims to answer the question of how and to what extent this difference in readings was effective in the interpretations of these two commentators and which one of them chose the correct reading. ? To answer this question, after defining the science of recitation and its subject and stating its usefulness, the criteria and criteria for the acceptance of recitations and the effect of differences in recitation on their interpretations have been examined from the point of view of these two commentators.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tafsir
  • differences in reading
  • interpretation aspects
  • Al-Kashaf
  • Al-Jama''i Jamaat

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از تاریخ 08 آبان 1402
  • تاریخ دریافت: 27 شهریور 1401
  • تاریخ بازنگری: 10 دی 1401
  • تاریخ پذیرش: 05 فروردین 1402